PelserHartman

De magie van het meten

 
Jeroen Pelser en Joost Hartman
Bomkoffertje. Lever. Computervirus. Die kun je scannen. Maar de Sint-Jan? Ook. Mateloos gelukkig is bouwkundige Jeroen Pelser met de nieuwe 3D-laserscanner die razendsnel objecten meet. “Mijn droom? De hele Bossche binnenstad scannen. Kost een maandje.”
Pfff, crisis. Ja, natuurlijk merkt bouwkundig advies- en ingenieursbureau PelserHartman de teruggang in de sector. “Maar het is niet alleen een kwelling”, stelt Jeroen Pelser (32) opgewekt. “Eindelijk hadden we de tijd om hardop de vraag der vragen te stellen: Waar zijn we mee bezig?” Zo kwam PelserHartman tot een herschikking van diensten en producten. “Sterker dan voorheen richten we ons nu op meet- en tekenwerk van bestaande gebouwen.

Dat specialisme omvat veel. Van quick scans, bouwhistorische opnames en betondekkingsmetingen tot volledige 2D- of 3D-opnamen van grote rijksmonumenten.” Enkele opvallende meetprojecten van PelserHartman: het Noordbrabants Museum in Den Bosch, het Hellegat in de Binnendieze, de voormalige Biotex-fabriek in Nijmegen, de Sint Petruskerk in Vught en abdij Koningsoord in Berkel-Enschot.
Leica C10 3D laserscanner

50.000 punten p/sec

Geodriehoek, rolmaatje en duimstok? Het lijken bijna museale objecten. Wie in de 21ste eeuw gebouwen wil meten, zet vooral eigentijdse technieken in. Jeroen: “Vaak gebruiken we een reflectorloze Total Station, maar ook GPS als bijvoorbeeld begroeiing de zichtlijnen belemmert. Verder komt fotogrammetrie van pas, waarbij je met enkelbeeld- of stereofoto’s zowel technische tekeningen als 3D-modellen kunt maken.”

Mooie technieken. Maar klein bier – pakweg schaal 1 op 10 – vergeleken met de nieuwe Leica 3D-scanner waarmee PelserHartman werkt. Kosten? “Dat-wil-je-niet-weten.” Maor dan hèdde ôk wè, zeggen ze in Den Bosch. Het apparaat heeft een scandichtheid van 1 millimeter op 300 meter afstand en – let’s get dizzy – een scansnelheid van 50.000 punten per seconde.
Tekening St. Petruskerk in Vught   Fotogram St. Petruskerk in Vught

Enige in Benelux

In de petrochemie en bij ‘crime investigators’ ontlokken 3D-laserscanners al langer oh’s en ah’s. Maar in de bouwwereld valt nog terrein te veroveren. Zo is PelserHartman vooralsnog de enige in de Benelux die met dit model scanner werkt. De toepassingen? “Eigenlijk elke situatie waarin snelheid en veiligheid extra zwaar wegen. Je kunt bijvoorbeeld drukke kruispunten, archeologische sites en ondergrondse infrastructuur scannen. Maar ook verkeersongevallen.”

Verder bewijst de 3D-laserscan zijn dienst bij zogeheten reverse engineering. In dat geval scan je een ingewikkeld object – bijvoorbeeld een treinstel of zonnetelescoop – zowel tijdens als na de bouw. Die scan vergelijk je met het oorspronkelijke ontwerp. Als het ‘matcht’, kun je de champagne ontkurken. Zijn er afwijkingen, dan weet je in ieder geval wáár je moet zoeken.

“Het liefst zou ik de hele Bossche binnenstad inscannen. Dat zou overdonderen: je krijgt een eindresultaat dat niet kan. Want je ziet een beeld dat is opgebouwd uit situaties die niet gelijktijdig hebben plaatsgevonden.” Mompelde nog iemand dat techniek en magie niet samengaan?
Tekst: Eric Alink