Update juni 2009 - vervolg

Hellen te Walvaart uit De Gruyter Fabriek vernoemde haar reclamebureau Rakàta naar een actieve vulkaan op het Indonesische eiland Krakatau. Nomen est omem: als lava stroomt het werk bij haar binnen. “Ik heb eerder last van een tijdscrisis dan van een kredietcrisis. Oorzaak?

In mijn geval een fusie tussen een klant – Zorgvoorwonen in Sprundel – en een andere corporatie; Cires in Oosterhout. Ik ontwikkel hun nieuwe huisstijl en doe de grafische vormgeving van brochures, website, etc.” Zelf merkt ze amper iets van de crisis. “Die gaat ook redelijk voorbij aan corporaties en culturele instellingen zoals Theater De Speeldoos in Vught – eveneens een klant van me.

Wel merk ik dat mijn kleinschaligheid, flexibiliteit en redelijke tarieven een voordeel zijn. Op die manier won ik de pitch van de twee fuserende corporaties. Verrast? Ja: onder de vier tegenspelers zaten grote bureaus. Die vonden ze minder creatief. Maar bij hun keuze voor Rakàta speelde waarschijnlijk ook budget een rol.”

BIM vastgoed, eigenaar van De Gruyter Fabriek, beheert acht bedrijfsverzamelgebouwen in Den Bosch. Deze bieden onderdak aan zo’n 400 huurders, die gezamenlijk enkele duizenden mensen in dienst hebben. Jeroen Carels, hoofd Commerciële Zaken bij BIM vastgoed: “Tot voor kort waren er gemiddeld dertig bezichtigingen per maand, nu zo’n vijftien."

"Dat is een indicatie voor economische tegenwind. We zien ook dat bedrijven minder snel een nevenvestiging beginnen. Wel merken we dat gegadigden voor een bedrijfsruimte serieuzer zijn. Er zitten minder ‘waaghalzen’ bij: de starters die in tijden van economische bloei hopen dat ze wind in de rug houden."

"Wat me opvalt aan veel huidige starters, is dat ze beslagen ten ijs komen. Vaak hebben ze elders ervaring opgedaan of zoeken ze doorgroeimogelijkheden nadat ze eerst ‘aan huis’ hebben gewerkt. Maar er zitten óók mensen bij die na hun ontslag de stap naar zelfstandig ondernemerschap zetten."

"Wel verlangen kandidaten meer bedenktijd. De branches die onder de starters het sterkst vertegenwoordigd zijn? Adviesbureaus en creatieve industrie – van vormgevers tot fotografen.”

In januari 2009 – de maand dat wereldwijd banken omvielen – vestigde hij zijn audiovisuele productiebedrijf in De Gruyter Fabriek. Lef om nu die stap te zetten? Cameraman en producer Bert Geeraets lacht. Hij is nog volop in beeld bij klanten, waaronder RTL, Omroep Brabant, bedrijven en instellingen.

“In mijn vak moet je het voor 70% van je productkwaliteit hebben; voor 30% van je contacten. Beide heb ik in huis. Bovendien vis ik in verschillende vijvers, waardoor ik mijn risico spreid. Ik heb bijvoorbeeld collega’s die flink hebben ingezet op werk voor NXP, de Nijmeegse fabrikant van semi-conductors. Dat leidde wel tot verwaarlozing van hun kleinere opdrachtgevers. Nu NXP in zwaar weer zit, zijn ook zij de klos."

"Les één: gooi je hengel op meerdere plekken uit.”

Bert merkt dat omroepen en non-profitorganisaties nu niet halsoverkop in hun budgetten hakken – vaak is dat al bij reorganisaties in de afgelopen jaren gebeurd. Wel blijken commerciële opdrachtgevers terughoudender. “Neem de Carrièrebeurs in de RAI. Ik verzorg daar elk jaar audiovisueel werk. ‘Deze keer éven niet’, zeggen ze. Zo willen ze kosten besparen.”

Of hij klanten tegemoetkomt met lagere tarieven? Resoluut: “Nee, daar moet je niet mee rommelen. Als je voor bodemprijzen gaat werken ondermijn je je zelfrespect, geloofwaardigheid en de markt. Uiteindelijk loont kwaliteit altijd."

"Voorbeeld? Ik heb ooit vijf jaar voor een opdrachtgever gewerkt. Die wilde lagere tarieven – wat ik weigerde. Vervolgens heb ik drie jaar niks meer voor ze gedaan. Nu staan ze weer bij me op de stoep."

"Les twee: ga niet glijden in je prijs.”

‘I Don’t Like Mondays’, mompelen veel opdrachtgevers in navolging van The Boomtown Rats. Gelukkig houden ze wel van Tuesday. Grondlegger van dit multidisciplinaire ontwerpbureau in Den Bosch is Toine Ooms: “Mijn accountant kijkt al jaren vrolijk – en ik ook. Niet alleen de omzet maar ook het rendement kent een gestage groei."

"Onze business? Wij ontwerpen voor zowel ‘oude’ media (20%) als voor ‘nieuwe’ media (80%). Het accent ligt op intranet en internet, met name contentbeheer en software-ontwikkeling.” Vrijwel alle opdrachtgevers van Tuesday zijn overheden, semi-overheden en culturele instellingen. Zij hebben volgens Toine vooralsnog weinig last van de kredietcrisis en ‘snijden’ nog niet in budgetten.

“Bovendien zijn ze erg trouw. Wat ook helpt: provincies en gemeenten onderkennen in toenemende mate nut en noodzaak van digitale communicatie. Ze kunnen niet meer zonder.” Toine ‘logt’ ook vol vertrouwen in op de toekomst: “De digitalisering blijft in opmars, met name mobiel internet. Zo hebben we pas voor de Provincie Noord-Holland een centrale Uit-agenda ontwikkeld, die waarschijnlijk door de landelijke VVV’s overgenomen gaat worden. Mensen willen zo’n agenda op de gekste plekken en tijdstippen even raadplegen. Er zit nog genoeg werk in de lucht.”

Vijftien jaar geleden startte Toine zijn ondernemerschap in een pand van de BIM aan de Industriestraat. Later verhuisde hij naar een voormalige school aan de Adriaen Willaertstraat op Zuid – nu het hoofdkantoor van de BIM. “Sinds 2005 zit ik met vier medewerkers in een eigen bedrijfspand in de Vivaldistraat. Maar de BIM zijn we niet uit het oog verloren: we hebben de nieuwe website voor De Gruyter Fabriek gemaakt.”

Zijn advies aan kleine ondernemers die in zwaar weer komen? Een korte stilte. Dan: “Eigenlijk ben je dan al te laat. Het komt aan op vroegtijdig maatregelen nemen. Drie lessen: geef nooit te veel uit, zet geld opzij voor slechte tijden en durf ook naar jezelf te kijken. Er zijn veel ondernemers die iedereen de schuld geven, behalve zichzelf.”

Vooral grote ondernemingen hebben naar zijn idee een boterberg op hun hoofd. “In de jaren negentig, waarin tal van (semi)overheidsbedrijven in handen van marktpartijen kwamen, zijn alle winsten geprivatiseerd. Diezelfde bedrijven willen nu dat hun verliezen gesocialiseerd worden. Daar kan ik me erg kwaad om maken.”

Of bedrijven kapseizen? Jeroen Carels merkt het amper. “Onder de BIM-huurders ken ik er maar één die echt in zwaar weer terecht is gekomen. Vergeet niet dat veel van onze huurders sterke troeven hebben: klein, flexibel en lage overheadkosten. Naar mijn verwachting zal ook de BIM weinig last ondervinden van de recessie.

We verhuren immers – met uitzondering van onze locaties in Stadion De Vliert en op De Brand – vooral commercieel vastgoed met veel flexibiliteit en tegen lagere tarieven dan gebruikelijk in de markt. Dat is in ons voordeel, want zowel starters als huidige huurders letten nu sterker op hun kosten. Er zijn ook amper huuropzeggingen; in economisch lastige tijden verhuis je niet snel naar een glazen complex aan de A2 – nog los van de gehechtheid van veel huurders aan de sfeer en bedrijvigheid van De Gruyter Fabriek.”

Om brokken te voorkomen – zowel voor de BIM als de huurder zelf – volgen Jeroen en zijn collega’s het betalingsregime. “Daar kun je vaak uit opmaken hoe de vlag erbij hangt.” Maar stel dat huurders toch het water aan de lippen komt te staan? “Meld het en ga in overleg met ons. We zullen niemand het faillissement injagen. Per slot van rekening heeft de BIM (voor 99% eigendom van de gemeente ’s-Hertogenbosch – red.) ook een maatschappelijke grondslag. Daarin verschillen we van andere vastgoedpartijen.”

Tekst: Eric Alink