FoURPAcK
Doorzettingsvermogen in corps 144
‘My feet sleep’ staat op het wandbord. Maar de rechter hersenhelft – het domein van de creativiteit – is klaarwakker bij FoURPAcK ontwerpers. “We hebben meer in ons mars dan loonslaaf zijn van 9 tot 5.” Gesprek met twee FoURPAcK’ers over het nooit gekochte enkeltje-Amsterdam, guerilla-acties en quitte spelen.
“Op de Kunstacademie was ‘vrijheid blijheid’ het motto. Maar in de praktijk moet je minstens quitte kunnen draaien. Vanaf de start stonden we in de survival modus.”
Richard Pijs is oprichter van FoURPAcK ontwerpers.
Richard Pijs is oprichter van FoURPAcK ontwerpers.
FoURPAcK. Advies om die naam foutloos te tikken: sla eerst een dubbele whisky achterover. Toch zit er een nuchter verhaal achter die ogenschijnlijk dronken optocht van letters. Richard Pijs: “Toen ik in 1997 afstudeerde aan de Akademie voor Kunst en Vormgeving in Den Bosch vertrokken zeven van de acht grafische ontwerpers naar Amsterdam. Ik bleef achter en begon het tijdschriftje PAKK. Daarin konden ontwerpers en illustrators zich uitleven op vierletterige thema’s. Lust, ziel, hart, vuur.
Dat leidde tot een collectief van vier ontwerpers: FoUR. En PAKK werd PAcK. We zaten op een zolderkamertje in de binnenstad achter enkele Mac Performa’s. Half spelen, half werken. De eerste opdrachtgevers: de Kunstacademie, BrabantPop en het Bossche kunstenaarsinitiatief Artis.”
Dat leidde tot een collectief van vier ontwerpers: FoUR. En PAKK werd PAcK. We zaten op een zolderkamertje in de binnenstad achter enkele Mac Performa’s. Half spelen, half werken. De eerste opdrachtgevers: de Kunstacademie, BrabantPop en het Bossche kunstenaarsinitiatief Artis.”
|
|
Survival
Op zoek naar geschiktere werkruimte eindigde FoURPAcK na omzwervingen in De Gruyter Fabriek. Grafisch ontwerper Tessa Hofman, die haar baan bij een Rotterdams bureau opzegde en in 2004 voor het avontuur van FoURPAcK koos: “Dit is het. Een hoge ruimte. Authentieke metalen ramen. En een extra ruimte – The Blue Room – om ons werk tentoon te stellen.” Richard viel vooral voor de weemoed die het pand oproept. “Die oude radiatoren. De ramen die je met een slinger moet opendraaien. Geweldig.”
Na alle oh’s en ah’s over de werkruimte klonken ook verzuchtingen. Van bedrijfsmatige aard: “Wij zijn van de generatie die zonder business plannen is opgegroeid”, glimlacht Richard. “Op de Kunstacademie was ‘vrijheid blijheid’ het motto. Maar in de praktijk moet je minstens quitte kunnen draaien. Vanaf de start stonden we in de survival modus. Natuurlijk waren we blij met onze culturele opdrachtgevers. Dat legde een fundament. Bovendien werkte het als zwaan-kleef-aan. Maar we bleven in hetzelfde kringetje cirkelen. Oftewel: hard werken – want we zijn dol op perfectie – maar lage betalingen.”
Na alle oh’s en ah’s over de werkruimte klonken ook verzuchtingen. Van bedrijfsmatige aard: “Wij zijn van de generatie die zonder business plannen is opgegroeid”, glimlacht Richard. “Op de Kunstacademie was ‘vrijheid blijheid’ het motto. Maar in de praktijk moet je minstens quitte kunnen draaien. Vanaf de start stonden we in de survival modus. Natuurlijk waren we blij met onze culturele opdrachtgevers. Dat legde een fundament. Bovendien werkte het als zwaan-kleef-aan. Maar we bleven in hetzelfde kringetje cirkelen. Oftewel: hard werken – want we zijn dol op perfectie – maar lage betalingen.”
Leren
Wat wel indrukwekkende hoogte bereikte: de telefoonrekening. Tessa: “We besloten dat ik op vrijdagen zou gaan bellen voor acquisitie. Dat schoot niet op. Half Nederland heeft die dag vrij. Na zo’n 300 telefoontjes hadden we een klein theatertje in Brabant als nieuwe opdrachtgever.” Meer hoop vestigde FoURPAcK op internet. “We experimenteerden volop met onze website”, herinnert Richard zich. “In tien maanden tijd hebben we wel tien versies gehad. Nu klopt-ie. Ook dat is vrij ondernemerschap: leren wat werkt en niet werkt.”
Vetpot is het nog steeds niet. Maar FoURPAcK is wel alive and kicking. Codewoord in lettercorps 144: doorzettingsvermogen. Zo is de orderportefeuille flink gegroeid. Tot de opdrachtgevers behoren Villanella (Kunstbende België), Veilig Verkeer Nederland, uitgeverij Mo’media, NBKS en – in Den Bosch – Kunstbende Noord-Brabant, uitgeverij Malmberg (Taptoe & Hello You!), de Openbare Bibliotheek, UIT-punt en jongerenfestival B-There. Richard: “Het accent ligt nog steeds op culturele opdrachtgevers. Feitelijk zitten we in het niemandsland tussen ondernemerschap en kunst. Maar dat geeft ook extra vrijheid.”
Vetpot is het nog steeds niet. Maar FoURPAcK is wel alive and kicking. Codewoord in lettercorps 144: doorzettingsvermogen. Zo is de orderportefeuille flink gegroeid. Tot de opdrachtgevers behoren Villanella (Kunstbende België), Veilig Verkeer Nederland, uitgeverij Mo’media, NBKS en – in Den Bosch – Kunstbende Noord-Brabant, uitgeverij Malmberg (Taptoe & Hello You!), de Openbare Bibliotheek, UIT-punt en jongerenfestival B-There. Richard: “Het accent ligt nog steeds op culturele opdrachtgevers. Feitelijk zitten we in het niemandsland tussen ondernemerschap en kunst. Maar dat geeft ook extra vrijheid.”
|
|
Willy Wonka
Dat FoURPAcK niet braaf binnen de lijntjes kleurt, bewijzen onder meer verschillende campagnes. Eén ervan was een actie om het Bossche culturele centrum De Verkadefabriek (DVF) als klant binnen te slepen. Richard: “We hebben repen chocola van Verkade met posters omwikkeld en anoniem bij ze afgegeven. Op die posters stond de afkorting DVF in blokjes chocola gespeld. De laatste reep die we afgaven – een gouden plak, met een knipoog naar Willy Wonka – onthulde wie we zijn.”
Een andere guerilla-actie: het wildplakken in Den Bosch van affiches met intrigerende teksten zoals ‘Vrienden maken’ en ‘Worstje voorhouden?’ Afzender: Succes Verzekerd plus een URL. Tessa: “Die campagne was niet bedoeld om er de zilvervloot mee binnen te halen. Het gaf vooral een kick.”
Een andere guerilla-actie: het wildplakken in Den Bosch van affiches met intrigerende teksten zoals ‘Vrienden maken’ en ‘Worstje voorhouden?’ Afzender: Succes Verzekerd plus een URL. Tessa: “Die campagne was niet bedoeld om er de zilvervloot mee binnen te halen. Het gaf vooral een kick.”
Eindhoven
De renovatie en upgrading van De Gruyter Fabriek doet volgens Tessa en Richard recht aan het verbeterde creatieve klimaat in Den Bosch. “De stad doet er weer toe”, stelt Tessa. “Vroeger bladerde je door jaarboeken van de BNO (Beroepsorganisatie van Nederlandse Ontwerpers – red.) en zag je amper Brabantse namen. Nu is het een flinke kolom. We merken het ook aan het groeiende aantal verzoeken om stage bij ons te lopen.”
Als De Gruyter Fabriek wordt opgeknapt, zal dat het creatieve klimaat volgens Tessa verder versterken. “In Eindhoven, waar ik een tijdje heb gewoond, zag ik hetzelfde gebeuren. Na de komst van de Design Academy en het TAC (Temporary Art Centre – red.) en de ‘lifting’ van het Van Abbemuseum bloeide de stad op.” Met een voetnoot van Richard: “Extra voordeel van Den Bosch is de overzichtelijke schaal. Je komt je opdrachtgevers bij wijze van spreken tegen als je boodschappen doet.”
Eén kanttekening bij de plannen voor De Gruyter Fabriek: volgens FoURPAcK moeten ook de openbare ruimten in het pand fors onder handen worden genomen. Tessa: “Begin met al die grijze vloerbedekking eruit te trekken. En verder? Ik kom wel met een wild latex-voorstel.”
Als De Gruyter Fabriek wordt opgeknapt, zal dat het creatieve klimaat volgens Tessa verder versterken. “In Eindhoven, waar ik een tijdje heb gewoond, zag ik hetzelfde gebeuren. Na de komst van de Design Academy en het TAC (Temporary Art Centre – red.) en de ‘lifting’ van het Van Abbemuseum bloeide de stad op.” Met een voetnoot van Richard: “Extra voordeel van Den Bosch is de overzichtelijke schaal. Je komt je opdrachtgevers bij wijze van spreken tegen als je boodschappen doet.”
Eén kanttekening bij de plannen voor De Gruyter Fabriek: volgens FoURPAcK moeten ook de openbare ruimten in het pand fors onder handen worden genomen. Tessa: “Begin met al die grijze vloerbedekking eruit te trekken. En verder? Ik kom wel met een wild latex-voorstel.”
|
|
Tekst: Eric Alink
